Inwestowanie w jednostki pływające i ich komercyjny wynajem w atrakcyjnych turystycznie destynacjach staje się wśród polskich przedsiębiorców coraz popularniejszym modelem biznesowym. Świadczenie usług czarteru jachtu z portów zagranicznych wiąże się jednak z koniecznością prawidłowego zidentyfikowania skutków podatkowych na arenie międzynarodowej.
 
Na gruncie podatku od towarów i usług (VAT) kluczowym kryterium determinującym sposób rozliczeń jest czas trwania umowy. W pierwszej części naszej analizy weźmiemy pod lupę wynajem krótkoterminowy, opierając się na przykładzie operowania z hiszpańskiej mariny. Warto jednak pamiętać, że omawiane zasady, wywodzące się wprost z unijnej dyrektywy 112, znajdują analogiczne zastosowanie w całej Unii Europejskiej (np. w Chorwacji, Grecji czy we Włoszech).
 
Definicja wynajmu krótkoterminowego – pułapka ciągłości umów
 
Zanim przejdziemy do zasad opodatkowania, należy precyzyjnie ustalić ramy czasowe. W przypadku środków transportu (do których zaliczają się jachty rekreacyjne i komercyjne), unijne oraz polskie przepisy (art. 28j ustawy o VAT) definiują najem krótkoterminowy jako ciągłe posiadanie lub korzystanie z jednostki przez okres nieprzekraczający 90 dni.
Podatnicy muszą w tym miejscu zachować szczególną ostrożność. Przepisy nakazują badanie faktycznego czasu dysponowania jachtem. Jeśli ten sam jacht jest wynajmowany temu samemu klientowi (lub podmiotom z nim powiązanym) na podstawie następujących po sobie umów, aneksów czy przedłużeń, okresy te bezwzględnie się sumują. Przekroczenie 90. dnia automatycznie zmienia kwalifikację całej transakcji, co może prowadzić do powstania zaległości podatkowych w niewłaściwym państwie.
 
Miejsce opodatkowania – zasada szczególna (Lex Specialis)
 
W przypadku czarteru krótkoterminowego, przepisy o VAT wprowadzają sztywną regułę szczególną, która całkowicie wyłącza stosowanie ogólnych zasad opodatkowania usług. Miejscem świadczenia – a w konsekwencji miejscem opodatkowania transakcji – jest zawsze kraj, w którym jacht jest faktycznie oddawany do dyspozycji usługobiorcy.
Skoro w omawianym modelu biznesowym jacht stacjonuje w Hiszpanii i tam pasażerowie przejmują nad nim fizyczne władztwo (tzw. check-in w marinie), miejscem opodatkowania jest wyłącznie Hiszpania. Z perspektywy polskiego urzędu skarbowego transakcja ta ma status „NP” (nie podlega opodatkowaniu w Polsce).
Co niezwykle istotne, przy wynajmie krótkoterminowym status nabywcy nie ma żadnego znaczenia. Niezależnie od tego, czy wynajmujesz jacht osobie prywatnej (konsumentowi), czy innej firmie (B2B), usługa i tak podlega opodatkowaniu w miejscu wydania jednostki.
 
Obowiązki formalne i metody rozliczenia zagranicznego VAT
 
Świadczenie usług opodatkowanych w Hiszpanii wymusza na polskim podatniku naliczenie lokalnego podatku (hiszpańskiego IVA, np. w stawce 21%) oraz rozliczenie go z hiszpańskim fiskusem. Przedsiębiorca ma do wyboru dwie ścieżki compliance:
 * Procedura OSS (One Stop Shop): Scentralizowane rozwiązanie pozwalające na rozliczenie hiszpańskiego VAT za pośrednictwem polskiego urzędu skarbowego. Należy jednak pamiętać, że system OSS ma zastosowanie wyłącznie do usług świadczonych na rzecz konsumentów (B2C). Jeśli w ramach krótkoterminowego czarteru pojawią się klienci firmowi (B2B), OSS nie znajdzie zastosowania.
* Bezpośrednia rejestracja do VAT w Hiszpanii: Uzyskanie lokalnego numeru identyfikacyjnego (NIF/IVA) pozwala na poprawne fakturowanie wszystkich podmiotów (B2B i B2C). Rejestracja daje również istotną przewagę analityczną – pozwala na bezpośrednie pomniejszanie hiszpańskiego podatku należnego z czarterów o podatek naliczony z lokalnych faktur kosztowych (np. za postój w marinie, naprawy czy zimowanie).